علیرغم آن که ایمنی در فرآیندهای صنعتی به نحو چشمگیری توسعه یافته و در واحدهای بزرگ صنعتی مثل پتروشیمی، نفت و فولاد به اجرا درآمده، ولی هنوز موضوع خطر و احتمال آسیب دیدن، مسئله مهمی است. این امکان وجود دارد که با هزینه مناسب یک واحد صنعتی عاری از خطر را به منظور اداره عملیات و جلوگیری از بروز حادثه تدارک دید. همواره در یک دیدگاه درست، پذیرش خطر در شغل های مختلف فرآیندهای فنی در یک واحد صنعتی مثل پالایشگاه که نفت خام به فرآورده های متنوعی تبدیل می گردد، امری طبیعی است. این صنایع روزانه با هزاران لیتر مواد قابل اشتعال، حرارت های شدید، فشار بالا و مواد سمی در ارتباط هستند، بنابراین با روش های صحیح آموزش و کارورزی باید این پیامدها را به حداقل رسانید. صنعت امروزی مدیریت خطر را درک کرده و قابلیت هدایت آن را پیدا نموده است. سازمان های دولتی مقررات متعددی را تصویب و به اجرا درآورده اند که همگی مدیریت خطر را کاربردی نموده است. در همه ی فرآیندهای صنعتی و فنی، عملیات با خطر وجود دارد و باید در این زمینه تدارکات لازم فراهم گردد تا خطرات به حداقل ممکن کاهش یابند. به دلیل وجود تغییرات متنوع در فرآیندهای صنعتی، مسئولین فنی نقش چندگانه ای را پذیرفته اند. امروزه دیدگاه کارشناسان فنی فقط معطوف به تولید نبوده، بلکه آن ها در کمیته های ایمنی و روابط عمومی فعال هستند و در همگرایی با محیط زیست قرار دارند. بعضی از این کارشناسان تا جایی پیش رفته اند که خودشان را عضوی از واحد ایمنی قرار داده اند. اگر بدون ملاحظات لازم از مردم درخواست های گوناگون داشته باشیم، این امر خود می تواند به حوادث مختلفی منتهی گردد. هم اکنون مدیریت ها براساس HSE مسئولیت مهمی در انجام فرآیندهای فنی داشته که اثر آن تولید مناسب و کیفیت مطلوب می باشد. اصولاً وقتی مقررات و دستورالعمل هایی در مورد ایمنی مطرح می شود در اولین گام می بایست این موارد به گروه HSE ابلاغ شود، دپارتمان HSE در همراهی با گروههای مرتبط از جمله قسمت تعمیرات و نگهداری، می بایست چگونگی بکارگیری این استاندارد را در مجموعه مورد توجه قرار دهد. وظایف معمولی در این گونه موارد شامل موضوعات زیر می باشد:
- توسعه و تایید روش هایی که اختصاصی صنعت هستند،
- به کارگیری روش های پایلوت برای تغییراتی مورد نیاز،
- به دست آوردن تجهیزات اصلی که در فرآیند تولید کارخانه موجود نیستند،
- آموزش و کارورزی مواردی که می تواند برای کارکنان موثر باشند،
- بعد از تاریخ اجرا، اجبار به اعمال روش ها برقرار می گردد.
به عنوان مثال اگر یک تکنسین با یک پمپ کار می کند، او می بایست مجوز کار با آن را داشته باشد. یا در مثال دیگر، در طول یک تورنادو کارشناسان فنی مسئولیت تخلیه تجهیزات را داشته، فهرست کارهایی را که باید انجام دهند تهیه کرده، چگونگی مبارزه با آتش و اداره عملیات و کاربرد اختصاصی تجهیزات ایمنی را در واحد بدانند. باید توجه داشت که کارکنان HSE این فعالیت ها را انجام نمی دهند ولی آن ها به عنوان مرجع و راهنما در دسترس خواهند بود.
بهداشت، ایمنی و محیط زیست
ترجمه و تالیف: دکتر مصطفی خادمی، دکتر محمد رضا خانی، دکتر علیرضا خادمی
