به‌طور کلی در کارگاههائی که گرد و غبار یا گازهای زیان آور و سمی ایجاد می کنند، موقع کار دستگاهها، باید هوای آلوده ی محل بوسیله هواکش های مناسب، تهویه و به خارج از محیط کار هدایت شوند. در صورتی که امکان تهویه مناسب در کارگاه وجود نداشته باشد، می بایست برای کارگران جهت جلوگیری از ورود گازهای زیان آور و یا گرد و غبار به داخل ریه ی آن ها ماسک های حفاظتی مناسب تهیه و در اختیارشان قرار داد که به شرح زیر می باشند:
- ماسک های فیلتر دار ضد گرد و غبار
ماسک های مذکور دارای فیلترهائی از جنس دستمال کاغذی، پنبه و الیاف مختلف بوده و موقع استفاده گرد و غبارهای معلق در محیط کار از طریق فیلترهای مذکور جذب و هوای نسبتاً سالم تری وارد ریه ی کارگر می شود. فیلتر ماسک های مذکور را می توان گاهی تمیز نموده و در محل خود قرار داد یا اینکه آن ها را با نوع مشابه و سالم دیگری تعویض نمود. در بعضی از کارگاهها که کارگران هنگام کار در معرض گرد و غبار قرار دارند و از استفاده ی ماسک های فیلتردار به علت عرق کردن اطراف دهان و بینی امتناع می ورزند می توان از طریق آموزش های لازم آن ها را عادت به استفاده از این نوع ماسک ها داده یا از ماسک های کاغذی یک بار مصرف و پارچه های لطیف که دارای سوراخ های ریزی می باشند، استفاده نمود که معمولاً پارچه های مذکور را به‌صورت چند لا کرده و مقابل دهان و بینی می بندند.
- ماسک های فیلتردار ضد گاز
گازهای سمی که در بعضی از کارگاهها تولید می شوند عبارتند از گاز کلر، اکسید کربن، بخارات اسید سولفوریک و غیره که در بخش مربوط به بیماری های ناشی از مواد شیمیایی توضیحات لازم داده شد. برای خنثی کردن هریک از سموم فوق از ماسک های فیلتردار ضدگاز که دارای فیلترهای خنثی کننده انواع گاز با رنگ و نشان مخصوص به آن نوع گاز قابل تشخیص می باشند باید استفاده نمود، مدت استعمال هر فیلتر محدود بوده و پس از آنکه قابلیت خنثی کردن گاز مورد نظر را از دست داد باید بلافاصله تعویض شود. لازم به تذکر است که استفاده از ماسک های فیلتردار با مواد شیمیایی مجهز به محفظه فیلتردار در محل های کوچک که تهویه کامل نمی باشد و میزان اکسیژن آن کم می باشد، مثل چاههای فاضلاب و غیره ممنوع می باشد.
- ماسک های مجهز به کپسول حاوی اکسیژن
با توجه به اینکه استفاده از ماسک های فیلتردار شیمیایی مذکور در محل هائی که کمبود اکسیژن دارند، ممنوع می باشد، باید در این قبیل محل ها از ماسک مجهز به کپسول محتوی اکسیژن فشرده قابل حمل استفاده نمود. معمولاً استفاده از این قبیل ماسک ها برای نجات کارگران معادن یا حریق زدگان در دود و آتش یا کارگرانی که در چاهها دچار گاز گرفتگی می شوند، توسط گروههای نجات مصدومین می باشد. در بعضی موارد می توان به‌جای ماسک تنفسی مجهز به کپسول اکسیژن از ماسک تنفسی که دارای یک لوله لاستیکی بلند تا حدود ۱۵ الی ۲۰ متر است و با هوای آزاد تماس دارد، استفاده نمود. استفاده از این نوع ماسک معمولاً توسط کارگران تخلیه فاضلاب ها یا کارگران نقاش و غیره صورت می گیرد.
بهداشت، ایمنی و محیط زیست
ترجمه و تالیف: دکتر مصطفی خادمی، دکتر محمد رضا خانی، دکتر علیرضا خادمی
