در این مطلب از ایمن صنعت ایران به معرفی انواع سوختگی و همچنین علل ایجاد و کمک های اولیه در زمان سوختگی میپردازیم. سوختگی عبارتست از صدمه دیدن پوست، لایه های زیر پوست و نوع شدید آن سوختن و آسیب قسمتی از نسوج نرم و استخوان، مکانیسم معمولی سوختگی، خراب شدن پروتئین در نتیجه مرگ یا آسیب سلول هاست.
عوامل ایجاد سوختگی
سوختگی بعلل مختلف ممکن است اتفاق بیفتند که از آن جمله می توانیم اشعه ی خورشید، اشعه ی آتش، جریان برق در ولتاژهای بالا، حرارت مرطوب ناشی از بخار آب گرم، مواد مذاب، مواد داغ شده، مواد شیمیایی مانند اسیدها، اشعه رادیو اکتیو و مواد منفجره جنگی را نام ببریم.
انواع سوختگی
سوختگی ها بر اساس شدت به سه نوع سوختگی درجه یک، درجه دو و درجه سه تقسیم می شوند. درجه سوختگی با میزان آسیب به پوست تعیین می شود. به این ترتیب سوختگی درجه یک سبکتر و درجه سوم شدیدتر است.
سوختگی درجه یک
چنین سوختگی هایی کمترین آسیب را به پوست وارد می کنند، بنابراین به آنها سوختگی های سطحی نیز می گویند. زیرا بیرونی ترین لایه پوست را تحت تأثیر قرار می دهند.
علائم سوختگی درجه یک
- قرمزی
- سوزش و تورم خفیف
- درد هنگام سوختگی
- خشکی
- تورم در محل آسیب دیده
تا زمانی که سوختگی فقط قسمت بالایی پوست را تحت تاثیر قرار می دهد، علائم و نشانه ها با افتادن قسمت فوقانی ناپدید می شوند، این سوختگی ها معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز بدون اسکار باقی می مانند.
راه های درمان سوختگی درجه یک
- محل سوختگی را حدود ۵ دقیقه در آب سرد خیس کنید.
- برای تسکین درد در ناحیه سوختگی از مسکن هایی مانند استامینوفن استفاده کنید.
- استفاده از داروهای بی حس کننده مانند لیدوکائین یا ژل آلوئه ورا برای نرم کردن پوست.
- استفاده از پماد آنتی بیوتیک برای تحریک ناحیه سوختگی با این پماد و سپس پوشاندن محل سوختگی با گاز استریل باعث کاهش درد بیمار می شود.
سوختگی درجه دو
این سوختگی از این نظر که آسیب از لایه بالایی پوست به لایه های تحتانی نفوذ می کند توجه بیشتری را می طلبد. این نوع سوختگی باعث تورم و قرمزی پوست و عفونت می شود.
با گذشت زمان، تاول‌ها فوران می‌کنند و زخم خیس و عرق می‌شود. با توجه به آسیب پذیری چنین سوختگی ، تمیز نگه داشتن آن و استفاده از لباس مناسب برای جلوگیری از عفونت بسیار مهم است. هر چه تعداد و شدت تاول ها بیشتر باشد، مدت زمان بیشتری طول می کشد تا زخم سوختگی بهبود یابد.
درمان سوختگی درجه دو
- مراجعه به مراکز درمانی
- گاهی از پیوند پوست برای ترمیم سوختگی استفاده می شود.
- گرافت ها از سایر نواحی پوست بدن که سالم هستند برداشته شده و روی ناحیه آسیب دیده قرار می گیرند.
- پوست را حداقل به مدت ۱۵ دقیقه زیر آب سرد قرار دهید.
- از مسکن هایی مانند استامینوفن و ایبوپروفن استفاده کنید.
- سطح تاول ها را با پماد آنتی بیوتیک بپوشانید.
سوختگی درجه سه
سوختگی درجه سه بدون در نظر گرفتن نوع چهارم، شدیدترین سوختگی محسوب می شوند که آسیب های شدید و عمیقی بر جای می گذارد. این تصور غلط وجود دارد که این سوختگی ها سوختگی های بسیار دردناکی هستند، اما این سوختگی ها آنقدر شدید هستند که اعصاب پوست را می پوشانند و در نتیجه ممکن است دردناک نباشند.
انواع سوختگی درجه سه
- سفید و مومی شکل
- مانند زغال
- ظاهری برجسته و چرمی
- قهوه ای تیره
- تاول هایی که پیشرفت نمیکنند
بدون مداخله جراحی، زخم با یک اسکار تغییر شکل یافته بهبود می یابد و نمی توان زمان خاصی را برای بهبود کامل این زخم تصور کرد.
هرگز این نوع سوختگی را خودتان درمان نکنید. فوراً به اورژانس بروید و در حالی که منتظر کمک پزشکی هستید، دست آسیب دیده خود را بالاتر از قلب خود قرار دهید. لباس های خود را در نیاورید، اما دقت کنید که پارچه و بند آن به زخم نچسبد. شماره تماس اورژانس ۱۱۵ و آتش نشانی ۱۲۵ میباشد.
کمک های اولیه در زمان سوختگی
- اولین وظیفه ی کمک دهنده بیرون کشیدن شخص سوخته از محل حریق و خاموش کردن آتش بدن اوست.
- پس از انجام این کار می بایست به مداوای اولیه ی شوک، تسکین درد بیمار و پیشگیری از آلودگی و چرکی شدن زخم پرداخت.
- در مرحله ی بعدی ترتیب انتقال شخص را به بیمارستان یا مراکز درمانی داد.
اغلب اتفاق می افتد شخصی که در حال سوختن است بسرعت می دود که در نتیجه عمل باد بزنی شعله وسیع تر شده و سوختگی بیشتر بوجود میاورد. در چنین مواقعی با استفاده از کمک دهنده ی دیگر، درحالیکه دست های یکدیگر را گرفته اند (با استفاده از طریقه ی حمل در مچ) و قبلاً یک پتو روی دو دست خود و کمک کننده دیگر گسترده اند، با زدن ضربه ای به پشت پاهای شخص، او را روی پتو افکنده و با پوشاندن بدنش بوسیله آن، آتش را خاموش کنند.
در طریقه ی دیگر در چنین مواقعی شخص در حال سوختن را از سمتی که آتش زبانه می کشد، بر روی زمین خوابانده و با پوشاندن او بوسیله پتو، لباس های ضخیم، فرش، ملافه، حوله و غیره آتش را خاموش نمود.
اگر آب در دسترس باشد می توان از آن نیز استفاده نمود، ولی بخاطر بسپارید که هیچ‌گاه در چنین مواقعی از نایلون و مواد مشابه آن برای خاموش کردن بدن مصدوم استفاده ننمایید.
اقدامات اولیه سوختگی درجه یک، دو و سه
سوختگیدرجه یک خیلی ساده بوده و معمولاً احتیاج به درمان بخصوصی ندارد، می توان محل سوختگی را پنج دقیقه زیر آب سرد نگهداشته و برای تسکین درد بیمار، از مسکن ها استفاده کرد و یا با مالیدن روغن زیتون استریل یا کره پاستوریزه آنرا درمان نمود. در مورد سوختگی های درجه دو و سه پس از پیچیدن ملافه تمیز و مرطوبی به دور بدن مصدوم، هر چه سریع تر او را به بیمارستان برسانید.
کتاب: ایمنی، بهداشت و حفاظت در محیط کارگاه، تالیف و تدوین: عبیدالله جرجانی
