واحد روشنایی لوکس است و آن مقدار روشنایی است که بر یک صفحه که به فاصله ی یک متر از منبع نورانی به شدت یک شمع به‌طور عمودی بتابد. روشنایی در کارگاه ها می بایست به‌طور طبیعی یا مصنوعی و متناسب با نوع کار و محل تامین شود، در استفاده از نور طبیعی یا نور روز همانطور که می‌دانید میزان روشنایی برحسب ساعات مختلف روز و تغییرات جوی و فصول سال تغییر می کند، مثلاً در ساعت ۳ بعد از ظهر در هوای ابری و در کنار پنجره یک کارخانه همکف با زمین روشنایی ۱۸۵ لوکس و در همان وضع در ساعت ۱۳ در یک میدان بزرگ شهر ۳۵۰۰ لوکس روشنایی طبیعی وجود دارد.
میزان روشنایی مناسب محل کار
برای آنکه نور طبیعی وارد کارگاه شود، باید با توجه به نوع کار مجموعه سطوح پنجره ها و یا سقف شیشه ای مورد استفاده در کارگاه حدود ۳/۱ تا ۴/۱ سطح کف کارگاه انتخاب شود و سقف کارگاه نیز به رنگ روشن باشد. به منظور استفاده از حداکثر نور در روز ۲۰/۱ متر از کف محل کار ارتفاع داشته باشد و رنگ دیوارها نباید نه زیاد روشن و نه تیره باشد. رنگ آبی برای کارگاه های پر نور، رنگ کرمبرای محل های کم نور مناسب بوده و بهتر است از رنگ های روغنی براق استفاده نشده و از رنگ روغنی مات استفاده گردد. میزان روشنایی لازم برای بعضی مشاغل در ذیل به صورت فهرست وار قید می گردد.
میزان روشنایی استاندارد در مشاغل گوناگون
- محل کار(چاپخانه): میزان روشنایی استاندارد(۵۰۰ الی ۷۰۰ لوکس)
- محل کار(ماشین نویسی، نقشه کشی): میزان روشنایی استاندارد (۶۰۰ لوکس)
- محل کار (ماشین های افزار): میزان روشنایی استاندارد (۶۰۰ لوکس)
- محل کار (حسابداری): میزان روشنایی استاندارد (۶۰۰ لوکس)
- محل کار (مکانیکی ماشین): میزان روشنایی استاندارد (۵۰۰ لوکس)
- محل کار(کار روی میز): میزان روشنایی استاندارد (۲۰۰ لوکس)
- محل کار(راهروها، پلکان): میزان روشنایی استاندارد (۲۰۰ لوکس)
- محل کار(روشنایی کلی): میزان روشنایی استاندارد (۲۰۰ لوکس)
- محل کار (ماشین آلات چوب بری): میزان روشنایی استاندارد (۱۵۰ لوکس)
بنابراین، بسته به محل کار و ماهیت فعالیت مربوطه میزان روشنایی موردنیاز می بایست ارزیابی گردد و منابع و امکانات لازم به منظور تامین نور لازم محل کار فراهم گردد. روشنایی طبیعی نه تنها بر ایمنی و سلامت شغلی کارگران تاثیر بسزایی دارد. روشنایی طبیعی منبع حیات است و قرار گرفتن کارگران در محلی که روشنایی طبیعی دارد، موجب شادابی و افزایش بهره وری سیستم می گردد.
مشخصات روشنایی مصنوعی استاندارد در کارگاه ها
استفاده از نور مصنوعی در کارگاهها برای آنکه راندمان بهتری از کار کارگران را ارائه نماید حتی الامکان باید دارای مشخصات زیر باشد:
- درخشندگی معتدل و سطح تشعشع کافی داشته باشد زیرا درخشندگی شدید و غیر منتظره نور موجب خیرگی و ناراحتی چشم انسان می شود.
- ایجاد حرارت زیاد نکند.
- هوا را در اثر محصولات حاصل از اشتعال خود آلوده نکند.
- نور ایجاد شده در صورت امکان روشنایی روز نزدیک باشد.
- نور ایجاد شده در جهات مختلف پخش شده و ایجاد سایه نکند.
- در کارگاه های مرتفع هرگاه قسمت پایین روشن و در مجاورت سقف تاریک باشد، ایجاد نوعی ناراحتی و افسردگی در روحیه کارگران می کند که شبیه حالتی است که به هنگام عبور از تونل های طویل به اشخاص دست می دهد و برای رفع چنین حالتی می بایست علاوه بر تهیه نور لازم در سطح کار در زیر سقف ها نیز نور کمی تامین شود.
برای مطالعه در خصوص خصوصیات و ویژگی های لباس نظامی روی لینک کلیک کنید.
مهندس کمال الدین رئوف، اصول ایمنی در صنعت، انتشارات استاد مشهد
