بطور کلی ترکیب هر جسم را با اکسیژن هوا احتراق، سوختن یا اکسیداسیون جسم گویند و اگر احتراق به همراه گرما و روشنایی قابل احساس باشد آن را آتش می گویند. برای آتش گرفتن یک ماده قابل اشتعال باید درجه حرارت جسم از درجه حرارت متعارف محیط اطراف آن بیشتر شده و به درجه ای برسد که ماده شروع به سوختن کند و در این حالت است که ماده آتش گرفته و حتی اگر منابع حرارتی را از آن دور کنیم عمل سوختن ادامه دارد. نقطه مذکور به نقطه اشتعال مشهور بوده و در اجسام مختلف این نقطه اشتعال با هم تفاوت دارد.

 

تقسیم بندی مواد قابل اشتعال

مواد قابل اشتعال عموماً دارای مقدار زیادی کربن در ترکیبات خود بوده و در طبیعت با صورت های مختلف جامد، مایع و گاز یافت شوند.

جامدات قابل اشتعال: که دارای سوخت کند هستند شامل جامدات فلزی قابل اشتعال مثل سدیم، پتاسیم، منیزیم و غیره و جامدات غیر فلزی قابل اشتعال مثل چوب، مواد سلولزی، لاستیک، پلاستیک، پارچه و غیره.

مایعات قابل اشتعال: که دارای سوخت تند می باشند شامل مشتقات نفتی مثل نفت، گازوئیل، بنزین، الکل و غیره.

گازهای قابل اشتعال: که دارای سوخت تند و ناگهانی بوده و ایجاد انفجار می کنند مثل گازهای بوتان، پروپان، متان، استیلن و غیره.

 

عوامل و شرایط ایجاد آتش:

آتش گرفتن یک جسم قابل اشتعال به سه عامل مهم نیاز دارد که اگر در شرایط مساعد یک جا جمع شوند، آتش گرفته و در صورت وجود مواد آتش زای دیگر در اطراف به آن ها سرایت می کند و ایجاد آتش سوزی می نماید. این سه عامل عبارتند از ماده قابل اشتعال، حرارت و اکسیژن هوا و اگر یکی از سه عامل مذکور وجود نداشته باشد احتراقی صورت نمی گیرد. این سه عامل را می توان به صورت سه ضلع یک مثلث فرض نمود که به یکدیگر متکی باشند، به آن مثلث آتش می گویند و برای فرونشاندن آن کافی است یکی از اجزاء تشکیل دهنده مثلث مذکور را به ترتیب زیر قطع نمود:

• قطع حرارت: این عمل با سرد کردن جسم قابل اشتعال و پایین آوردن درجه حرارت تا حدی که میزان آن پایین آمده و به زیر نقطه اشتعال جسم برسد، انجام می شود.
• قطع اکسیژن یا هوا: یعنی پوشاندن آتش بوسیله ماده ای که از نفوذ اکسیژن هوا به سطح آتش جلوگیری کند یا به عبارت دیگر آتش را خفه نماید.
• دور کردن ماده قابل اشتعال: دور کردن جسم قابل اشتعال با اجسام آتش زای موجود در محیطی که اکسیژن هوا و گرمای کافی برای سوختن وجود دارد و انتقال آن ها به نقطه دیگری که گرمای مناسب برای آتش گرفتن مواد مواد موجود نیست.

 

مهندس کمال الدین رئوف، اصول ایمنی در صنعت، انتشارات استاد مشهد

بطور کلی ترکیب هر جسم را با اکسیژن هوا احتراق، سوختن یا اکسیداسیون جسم گویند و اگر احتراق به همراه گرما و روشنایی قابل احساس باشد آن را آتش می گویند. برای آتش گرفتن یک ماده قابل اشتعال باید درجه حرارت جسم از درجه حرارت متعارف محیط اطراف آن بیشتر شده و به درجه ای برسد که ماده شروع به سوختن کند و در این حالت است که ماده آتش گرفته و حتی اگر منابع حرارتی را از آن دور کنیم عمل سوختن ادامه دارد. نقطه مذکور به نقطه اشتعال مشهور بوده و در اجسام مختلف این نقطه اشتعال با هم تفاوت دارد.

 

تقسیم بندی مواد قابل اشتعال

مواد قابل اشتعال عموماً دارای مقدار زیادی کربن در ترکیبات خود بوده و در طبیعت با صورت های مختلف جامد، مایع و گاز یافت شوند.

جامدات قابل اشتعال: که دارای سوخت کند هستند شامل جامدات فلزی قابل اشتعال مثل سدیم، پتاسیم، منیزیم و غیره و جامدات غیر فلزی قابل اشتعال مثل چوب، مواد سلولزی، لاستیک، پلاستیک، پارچه و غیره.

مایعات قابل اشتعال: که دارای سوخت تند می باشند شامل مشتقات نفتی مثل نفت، گازوئیل، بنزین، الکل و غیره.

گازهای قابل اشتعال: که دارای سوخت تند و ناگهانی بوده و ایجاد انفجار می کنند مثل گازهای بوتان، پروپان، متان، استیلن و غیره.

 

عوامل و شرایط ایجاد آتش:

آتش گرفتن یک جسم قابل اشتعال به سه عامل مهم نیاز دارد که اگر در شرایط مساعد یک جا جمع شوند، آتش گرفته و در صورت وجود مواد آتش زای دیگر در اطراف به آن ها سرایت می کند و ایجاد آتش سوزی می نماید. این سه عامل عبارتند از ماده قابل اشتعال، حرارت و اکسیژن هوا و اگر یکی از سه عامل مذکور وجود نداشته باشد احتراقی صورت نمی گیرد. این سه عامل را می توان به صورت سه ضلع یک مثلث فرض نمود که به یکدیگر متکی باشند، به آن مثلث آتش می گویند و برای فرونشاندن آن کافی است یکی از اجزاء تشکیل دهنده مثلث مذکور را به ترتیب زیر قطع نمود:

• قطع حرارت: این عمل با سرد کردن جسم قابل اشتعال و پایین آوردن درجه حرارت تا حدی که میزان آن پایین آمده و به زیر نقطه اشتعال جسم برسد، انجام می شود.
• قطع اکسیژن یا هوا: یعنی پوشاندن آتش بوسیله ماده ای که از نفوذ اکسیژن هوا به سطح آتش جلوگیری کند یا به عبارت دیگر آتش را خفه نماید.
• دور کردن ماده قابل اشتعال: دور کردن جسم قابل اشتعال با اجسام آتش زای موجود در محیطی که اکسیژن هوا و گرمای کافی برای سوختن وجود دارد و انتقال آن ها به نقطه دیگری که گرمای مناسب برای آتش گرفتن مواد مواد موجود نیست.

 

مهندس کمال الدین رئوف، اصول ایمنی در صنعت، انتشارات استاد مشهد